انواع روان کننده PVC  موادی هستند که در فرمولاسیون PVC اضافه می شوند تا اصطکاک را در دو سطح کاهش دهند: یکی در داخل ساختار مذاب PVC و دیگری در سطح تماس PVC با تجهیزات فلزی. این کاهش اصطکاک باعث می شود فرآیند تولید آسان تر، سریع تر و پایدارتر انجام شود. علاوه بر این، روان کننده ها باعث کاهش مصرف انرژی دستگاه، کاهش فشار وارد بر اکسترودر یا قالب و جلوگیری از سوختن یا سیاه شدن سطح محصول می شوند. در ادامه این نوشته انواع این روان کننده ها را نام می بریم و درمورد هر یک توضیح می دهیم. در خلال این توضیحات کاربرد های هر یک نیز مشخص می شود.

انواع روان کننده PVC و کاربرد های آن ها

انواع روان کننده PVC به طور کلی به سه دسته اصلی تقسیم می شوند: روان کننده داخلی، روان کننده خارجی و روان کننده های ترکیبی یا دوگانه.

۱. روان کننده های داخلی PVC  (Internal Lubricants) 

روان کننده های داخلی موادی هستند که با ساختار PVC سازگاری بیشتری دارند و درون مذاب PVC  پخش یا تا حدی در آن حل می شوند. عملکرد اصلی این روان کننده ها کاهش اصطکاک بین زنجیره های مولکولی PVC و کاهش مقاومت جریان ماده در داخل سیستم است. زمانی که PVC  در دستگاه گرم می شود و شروع به نرم شدن می کند، زنجیره های پلیمری به دلیل حرکت محدود و درهم تنیدگی بالا، در برابر جاری شدن مقاومت نشان می دهند. روان کننده داخلی با قرار گرفتن در میان این زنجیره ها، باعث می شود حرکت آن ها آسان تر صورت گیرد و ماده روان تر شود.

از نظر کاربرد صنعتی، این روان کننده ها در تولید محصولاتی که به شکل دهی دقیق، یکنواخت و با کنترل جریان بالا نیاز دارند، بسیار مهم هستند. برای مثال در تولید پروفیل های ساختمانی مانند پروفیل در و پنجره، وجود روان کننده داخلی کمک می کند مواد به صورت یکنواخت در قالب پخش شوند و پروفیل بدون نقص تولید شود. همچنین در تولید لوله های  PVC، کمک می کند جریان مذاب پایدار باشد و ضخامت دیواره لوله یکنواخت باقی بماند. روان کننده های داخلی همچنین در تولید کابل و سیم های روکش دار کاربرد بالایی دارند، زیرا در این محصولات سطح بیرونی باید کاملاً یکنواخت باشد و مواد در حین عبور از قالب با سرعت بالا نباید دچار پارگی یا ناپایداری جریان شوند.

۲. روان کننده های خارجیPVC (External Lubricants)

روان کننده های خارجی گروهی از روان کننده ها هستند که سازگاری کمتری با PVC دارند و بیشتر تمایل دارند در سطح مذاب قرار بگیرند. عملکرد اصلی آن ها کاهش اصطکاک بین PVC و سطح فلزی تجهیزات مانند مارپیچ اکسترودر، سیلندر، قالب و غلطک ها است. در فرآیند تولید PVC، یکی از مشکلات رایج این است که مذاب PVC به دیواره قالب یا تجهیزات می چسبد و این چسبندگی باعث افزایش فشار، کاهش کیفیت سطح محصول و حتی ایجاد سوختگی یا تغییر رنگ می شود. روان کننده خارجی با ایجاد یک لایه نازک بین PVC و فلز، مانند یک جداکننده عمل می کند و مانع چسبندگی می شود.

از نظر کاربرد، روان کننده های خارجی در تولید محصولاتی که کیفیت سطحی برای آن ها اهمیت زیادی دارد، نقش بسیار مهمی دارند. برای مثال این روان کننده ها در تولید پروفیل های تزئینی PVC یا ورق های براق، باعث می شوند سطح محصول کاملاً صاف و یکنواخت باشد. همچنین در تولید فیلم های  PVC، کمک می کنند فیلم در حین تولید روی غلطک ها گیر نکند و روند تولید با سرعت بالا و بدون توقف انجام شود.

در فرآیند اکستروژن لوله نیز در میان انواع روان کننده PVC ، روان کننده خارجی باعث می شود ماده به قالب نچسبد و خروج لوله به شکل پایدار انجام شود. در تولید اتصالات PVC و قطعات قالب گیری تزریقی، روان کننده خارجی کمک می کند قطعه به راحتی از قالب جدا شود و سطح قطعه دچار نقص یا خطوط ناشی از چسبندگی نشود. به همین دلیل در بسیاری از صنایع به عنوان عامل افزایش سرعت تولید و کاهش ضایعات شناخته می شوند.

۳. روان کننده های ترکیبی یا دوگانه  (Internal/External Lubricants)

در بسیاری از فرمولاسیون های  PVC، تنها استفاده از روان کننده داخلی یا خارجی به تنهایی کافی نیست، زیرا هر کدام بخشی از مشکل را حل می کنند. به همین دلیل در صنعت، معمولاً از ترکیبی از روان کننده های داخلی و خارجی استفاده می شود تا هم اصطکاک داخلی کنترل شود و هم اصطکاک خارجی کاهش یابد. این ترکیب باعث می شود فرآیند تولید پایدارتر، یکنواخت تر و با کیفیت بالاتر انجام شود.

کاربرد روان کننده های ترکیبی در محصولاتی مانند پروفیل های ساختمانی بسیار رایج است. زیرا پروفیل باید هم استحکام کافی داشته باشد و هم سطح آن صاف و بدون موج باشد. همچنین در تولید کفپوش های  PVC، استفاده از روان کننده های ترکیبی باعث می شود مواد در فرآیند تولید به صورت یکنواخت پخش شوند و سطح کفپوش بدون نقص و ترک تولید شود.

جمع بندی

انواع روان کننده PVC یکی از مهم ترین افزودنی های مورد استفاده در صنعت پلیمر هستند که نقش اصلی آن ها کاهش اصطکاک و بهبود فرآیند شکل دهی PVC است. این روان کننده ها به طور کلی به سه گروه اصلی روان کننده داخلی، روان کننده خارجی و روان کننده ترکیبی تقسیم می شوند. روان کننده های داخلی با کاهش اصطکاک بین زنجیره های PVC باعث بهبود جریان مذاب و افزایش یکنواختی محصول می شوند، در حالی که روان کننده های خارجی با ایجاد یک لایه جداکننده روی سطح مذاب، چسبندگی PVC به تجهیزات را کاهش می دهند و کیفیت سطح محصول را بهبود می بخشند. روان کننده های ترکیبی نیز با انجام همزمان هر دو عملکرد، در بسیاری از فرمولاسیون های صنعتی کاربرد گسترده دارند. در این نوشته سعی کردیم ابتدا درمورد هر یک از این روان کننده ها توضیح دهیم و سپس کاربرد های هر یک را برشماریم. امیدواریم این مقاله به نحو مطلوبی تکمیل کننده اطلاعات شما در این زمینه بوده باشد.